false
انسان
هیچگاه به میله های افقی که از پشت آن نگاه کند نمی اندیشد ؛ مگر آنکه یک جهل در
ساختار نظام فکری اش باشد .
انسان سرنوشت خود را رقم می زند مگر آنکه به یاد
نداشته باشد که موجودی انتخاب گر است .
ایرانیان
حدود صد سال شورا و نظام شورایی را شناخته اند .
ساختاری که پیش تر در زمان
اشکانیان به نام مهستان داشته اند – اگر چه این نظام هم اشرافی بوده است – و سال های سال آن را از یاد برده بودند .
در
این مقاله در خصوص تاریخچه شکل گیری شورا و نظام شورایی در کشور ایران بحث می شود
.
مقدمه
:
در
خصوص مشورت و شور در خصوص تصمیم گیری ها ، هر کشور و هر ساختار سیاسی ایده و
ایدئولوژی خاص خود را دارد .
در این بین بسیاری از کشورها ایدئولوژی غالب سلطنتی
را گزیده بودند و اندک کشورهایی هم سیستم شورا و مشورت را برای اداره کشور مد نظر
گرفته بودند .
در این میان کشور ایران سیستم هزار ساله شاهنشاهی را با استقرار حکومت ماد –
که حکومت دولت – قدرت بوده است – به پیش می گیرد و دو سلسله شاهنشاهی ایران : ماد ، هخامنشیان به شیوه سلطنتی و به طبع، مطابق با تفکر سیاسی پادشاه اداره می شود –
تفکراتی که در تاریخ با نام شاه ماندگار شدند – با حمله اسکندر به ایران و شکست
ایرانیان ، تحول عظیم در ساختار سیاسی ایران شکل میگیرد . مقدونیان که از همسایگان
یونان بوده اند و ساختار سیاسی شبیه به ساختار یونان داشته اند به ایران حکومت می
کنند و سلسه ی سلوکیان را تشکیل می دهند – از زمان سلوکیان اطلاعاتی زیادی باقی
نمانده است . اما با بی نظمی های سیاسی و در انتها با پیروزی خاندان اشک ،
اشکانیان قدرت را بدست می گیرند . اشکانیان اشراف زادگانی بودند که تفکر سیاسی
ملهم از یونان در زمان سلوکیان را تجربه کرده بودند پس ساختار سیاسی کشور ایران را
تغییر می دهند و مطابق با ساختار سیاسی یونان برای اولین بار ساختار سیاسی کشور
ایران را با مجلس شورایی به نام مهستان آشنا می کند . این مجلس از
گروهی از اشراف زادگان ، تحصیل کردگان ،
ریش
سفیدان و روحانیان تشکیل می شد . که در خصوص کشور مشاوران شاه بوده اند . یکی از
ویژگی های این شورا قدرت سیاسی این شورا بوده است که قادر به انتخاب پادشاه بوده
است .
که حکومت دولت – قدرت بوده است – به پیش می گیرد و دو سلسله شاهنشاهی ایران : ماد ، هخامنشیان به شیوه سلطنتی و به طبع، مطابق با تفکر سیاسی پادشاه اداره می شود –
تفکراتی که در تاریخ با نام شاه ماندگار شدند – با حمله اسکندر به ایران و شکست
ایرانیان ، تحول عظیم در ساختار سیاسی ایران شکل میگیرد . مقدونیان که از همسایگان
یونان بوده اند و ساختار سیاسی شبیه به ساختار یونان داشته اند به ایران حکومت می
کنند و سلسه ی سلوکیان را تشکیل می دهند – از زمان سلوکیان اطلاعاتی زیادی باقی
نمانده است . اما با بی نظمی های سیاسی و در انتها با پیروزی خاندان اشک ،
اشکانیان قدرت را بدست می گیرند . اشکانیان اشراف زادگانی بودند که تفکر سیاسی
ملهم از یونان در زمان سلوکیان را تجربه کرده بودند پس ساختار سیاسی کشور ایران را
تغییر می دهند و مطابق با ساختار سیاسی یونان برای اولین بار ساختار سیاسی کشور
ایران را با مجلس شورایی به نام مهستان آشنا می کند . این مجلس از
گروهی از اشراف زادگان ، تحصیل کردگان ،
ریش
سفیدان و روحانیان تشکیل می شد . که در خصوص کشور مشاوران شاه بوده اند . یکی از
ویژگی های این شورا قدرت سیاسی این شورا بوده است که قادر به انتخاب پادشاه بوده
است .
سیستمی
که بعد از اشکانیان به ساسانیان نیز انتقال پیدا می کند . اما در دوره ساسانی به
خاطر بازگشت به سیستم شاهنشاهی هخامنشی و سیستم دین گرایی ، مجلس شورای مهستان زیر
نظر بیشتر روحانیون ( مغ ها ) و قدرت آن
ها قرار می گیرد .
نمایندگان
مجلس مهستان توسط اشراف زادگان و پسند شاه انتخاب می شدند .
بعد
از حمله اعراب مسلمان به ایران نظام شاهنشاهی شکل تازه ای را به خود گرفت .
در
این زمان شورا از میان می رود و برای هزار و چهار صد سال این سیستم سیاسی به
فراموشی سپرده می شود.
عوامل
بسیاری برای خاموش ماند آتش شوق مردم برای مشارکت در سرنوشت کشور وجود دارد که از
جمله آن ها می توان به دلایل زیر اشاره کرد :
1-
ساختار اجتماعی کشور : کشور ایران همانند بسیاری از کشورها از جمله کشورهای کم
سواد بوده است . در ایران تعداد اندکی از مردم در خصوص علم سیاست مطالعه می کردند
و عامه مردم غرق در زندگی عادی بوده اند . پس در بطن جامعه ذهنیتی در مورد تصمیم
گیری در خصوص کشور وجود نداشته است .
2- فقر از دیگر دلایل بی علاقه مردم به بیان مسائل
سیاسی و غرق در تفکرات مادی بوده است .
3
– نبود ریشه های دموکراسی در تاریخ سیاسی کشور ایران
4-
نبود متخصصان آزاد اندیش در خصوص سیاست های آزاد اندیشانه
5-
موقعیت جغرافیای کشور : کشور ایران مدام در حال نبرد برای به سلطه کشیده شدن بوده
است و هیچگاه یک نظم سیاسی متکی به مردم نداشته است . تمام قدرت ایران در طول
تاریخ به قدرت شاه و سپاهیان او بستگی داشته است . مردم نیز به دلایلی خود را مجاب
می کردند که تصمیم گیری را به عهده شاه و سیستم سیاسی او بگذارند .
دلایل
بسیاری وجود دارد که تنها به بیان چند دلیل پرداختیم .
قاجاریه
دوره تاریخی از سیاست کشور ایران است که تنش و کشش غرب به سوی ایران بسیار زیاد می
شود .
شاهان
قاجار با توجه و تمرکز بر روی غرب از ایدئولوژی های سیاسی غرب در ساختار کشور –
البته به صورت آداپته شده ی سلطنتی – استفاده می کردند – چرا که دل مشغولی های
سیاسی خودشان کمتر می شد – در این خصوص دوره قاجار دوره آداپته پذیری سیاسی است
برای مثال در زمان ناصرالدین شاه وی در چند مورد مجوز تشکیل مجالسی را صادر کرد. از
جمله مجلس ۲۵ نفره «مصلحت خانه» یا به اختصار «مجلس مشورت»و مجلس وکلای تجار رای
میتوان نام برد . این مجالس مشورتی بیشتر برای اتخاذ تصمیم در شیوه نظام اقتصادی
کشور بوده است و نسبت به ساختار سیاسی
کشور هیچ نقطه نظری را بیان نمی کرده است . و همه این مجالس مشورتی قاجاری خواهان
حکومت سلطنتی و تک رایی شاهنشاهی بوده اند . در زمان مظفر الدین با صدور فرمان
مشروطه اولین مجلس شورا برپایه اولین قانون اساسی کشور شروع به کار کرد .
ادامه دارد…
true
true
https://safirekerman.com/?p=11617
true
true









